هفت را فقط با هفت مقايسه كنيد/شروینه شجری کهن -جام جم
شما و سيما، مخاطبان زيادي را در مدت زماني طولاني به خود جذب كرد. بسياري از كساني كه چند باري به طور اتفاقي اين برنامه را ميديدند، قسمتهاي بعدي آن را دنبال ميكردند؛ اما روند اين برنامه، تخصصي و جزئينگر نبود. بيشتر بخشهاي برنامه براي جذب مخاطب بيشتر به ايجاد جذابيتهاي بصري براي بيننده ميپرداخت. شما و سيما، مخاطب خود را مخاطب عام فرض و سعي ميكرد در راستاي علاقهمندي او حركت كند. مثلا رفتار بازيگران خارج از صحنه، مراحل گريم و به طور كل حاشيههاي يك سريال يا فيلم، بخش اعظم برنامه را پر ميكردند. لحن خنثي و اصرار سازندگان برنامه به قرائت متنهاي طولاني شاعرانه باعث شد شما و سيما در درازمدت اثرگذاري خود را از دست بدهد و هيچگاه به يك برنامه تلويزيوني پربيننده طراز اول تبديل نشود. تا مدتها اين تنها برنامه تلويزيون بود كه بهطور تخصصي به مقوله پشت صحنه فيلم و سريالها ميپرداخت و برنامههاي سينمايي نيز بيشتر در حد نمايش و تحليل فيلمهاي سينمايي متوقف ميماندند.
با مرور زمان منابع بيشتري در اختيار مردم قرار گرفت تا بتوانند از حاشيههاي فيلمها و بازيگران و دستاندركاران مورد علاقهشان باخبر شوند و طبعا برنامه شما و سيما جايگاه محوري خود را در ميان برنامههاي سينمايي از دست داد.
از زماني كه تلويزيون محدوديت پخش فيلم سينمايي در ايام تعطيل و مناسبتها را برداشت، در روزها و شبهاي عادي وسط هفته فيلمهاي سينمايي به صورت طبقهبنديشده پخش شدند. مثلا برنامه سينما و ماوراء فقط فيلمهايي با موضوعات ماورائي را در جدول پخش خود جا داد. برنامههاي ديگري هم بودند كه مثلا فيلمهاي كمدي يا هنري پخش ميكردند؛ اما براي اين كه بيننده بتواند اين فيلمها را بهتر درك كند و از ديدن آن لذت ببرد و در نتيجه به مخاطبان آن ژانر افزوده شود، جنبه ديگري هم به برنامهها افزوده شد. به اين صورت كه قبل يا بعد از پخش فيلم از صاحبنظران دعوت ميشد تا با نگاهي موشكافانه، جزئيات و ظرايف فيلم را بيان كنند. اين كار به بيننده كمك ميكرد تا بتواند ديدگاه جديدي را تجربه كند؛ اما اين برنامهها هم خالي از اشكال نبودند. بزرگترين خطري كه آنها را تهديد ميكرد، اين بود كه در بعضي موارد نقدها بسيار تخصصي يا كند و خستهكننده ميشدند و مخاطب حوصله نميكرد كه تمام برنامه را دنبال كند.
اگر برنامهاي ساخته ميشد كه تلفيقي از هر دو جنبه بود، يعني در عين حال كه با پخش حواشي و پشت صحنه جذابيت بصري و هيجان را به مخاطب منتقل ميكرد، نقد منصفانه و كنترل شده را هم در دستور كارش قرار ميداد، به نظر ميرسيد كه بتواند حجم عظيمي از مخاطب را به خود جذب كند. البته جاي خوشحالي است كه در حال حاضر برنامهاي با اين خصوصيات در حال پخش است.
حدود يك ماه ميشود كه برنامه «هفت» هر هفته سهشنبه ساعت 23 از شبكه 3 پخش ميشود. محور اصلي برنامه در مورد فيلمهايي است كه در حال اكران هستند. همين موضوع يك نوآوري در اين زمينه محسوب ميشود. هميشه روند برنامههاي اينچنيني به اين صورت بود كه يا به نقد و بررسي فيلمهايي كه اكرانشان تمام شده ميپرداختند يا فيلمهايي كه هنوز به مرحله پخش و اكران نرسيدهاند؛ اما در اين برنامه همزمان با پخش فيلم در سينما ميتوانيم از نظر كارشناسان و دستاندركاران فيلم مطلع شويم، ضمن آنكه تمركز اصلي «هفت» روي سينماست؛ در حالي كه اغلب برنامههاي مشابه در محدوده تلويزيون فعاليت ميكنند.
از سوي ديگر قرار است پخش «هفت» دائمي باشد و كاركرد اين برنامه با برنامههايي كه به صورت مقطعي و فقط پس از پايان پخش يك سريال پخش ميشوند، متفاوت است.
«هفت» از بخشهاي مختلفي تشكيل شده است. در قسمت مهمي از برنامه دستاندركاران اصلي فيلم مورد نظر مثل كارگردان و تهيهكننده حضور دارند. منتقداني كه در كنار فريدون جيراني (كارگردان سينما و مجري تلويزيون) در برنامه حضور دارند، همراه با عوامل فيلم، آن را از جوانب مختلف بررسي ميكنند. بخشهاي ديگر برنامه داراي تنوع زيادي هستند. مصاحبه با بازيگران، مشاهده نقدهاي ديگر از منتقدان ديگر در مورد فيلم، عنوان كردن جديدترين اخبار، حضور گزارشگر اختصاصي در استوديو و چند بخش ديگر، عواملي هستند كه باعث ميشود برنامه ريتم تند خود را حفظ كند و بتواند طيف وسيعتري از مخاطب را پاي تلويزيون بنشاند.
ميتوان گفت كه بسياري از مخاطبان با سليقههاي متفاوت ميتوانند از ديدن اين برنامه احساس رضايتمندي كنند؛ اما بايد اين را بدانيم كه هر برنامهاي در كنار تمام محاسنش ميتواند ضعفهايي هم داشته باشد و «هفت» هم با توجه به نوپا بودنش و اينكه اولين برنامه اينچنيني محسوب ميشود، خالي از ايراد نيست. يكي از ضعفهايي كه در مورد «هفت» ميتوان نام برد، طريقه اجراي فريدون جيراني است. با اين كه اجراي جيراني نسبت به برنامههاي قبلي خيلي بهتر شده؛ ولي هنوز گاهي متوجه نميشويم كه جيراني با كارگردان مصاحبه ميكند يا همه دور هم جمع شدهاند و هر هفته يك بار با جيراني مصاحبه ميكنند!
ضمنا بايد به اين نكته توجه كرد كه موفقيت برنامههايي مثل «هفت»، ارتباط مستقيمي به توانايي و مقبوليت مجري دارد. فريدون جيراني هم مثل عادل فردوسيپور در كنار مجريگري، تهيهكننده برنامهاش نيز هست و اين موضوع آزادي عمل بيشتري برايش فراهم ميكند؛ اما نبايد فراموش كرد كه قسمت مهمي از جذابيت «90» به قابليتهاي شخصيتي و حرفهاي مجري باهوش، آگاه و مسلطش برميگردد كه با اجراي روان و پرهيجانش توانسته «90» را به پربينندهترين برنامه تلويزيون ايران مبدل كند. البته بايد به بينندگان «هفت» مژده داد كه با توجه به اين كه در هر قسمت از اين برنامه ميبينيم چند نقص اساسي از قسمتهاي قبلي رفع شده است، اگر هم ضعف يا نقصي در اين برنامه ديديم، ميتوانيم به بهبود اوضاع اميدوار باشيم. در پايان تذكر ميدهيم با توجه به اظهارات جناب جيراني، اگر هم فكري به ذهنتان خطور كرد كه اين برنامه «نود سينمايي» است، اين فكر را از ذهن دور كنيد. اين برنامه «نود سينمايي» نيست، «هفت» است!
دكور برنامه نيز برجستگي خاصي ندارد و به خاطر استفاده از رنگهاي تند و تركيبهاي نامتقارن تمركز نگاه بيننده را مختل ميكند. سينماي ايران مانند فوتبال و موضوعات اجتماعي از سالها پيش به چنين برنامهاي نياز داشت و ترديدي وجود ندارد كه بايد از «هفت» حمايت شود تا بتواند به كيفيت مطلوب برسد؛ اما ملاحظاتي كه در حيطه سينما وجود دارد و برخي حساسيتها ممكن است مسير «هفت» را با دشواريهايي روبهرو كند. به هر حال مناسبات حاكم بر فضاي سينمايي كشور به گونهاي است كه ميزان حساسيتها را بالا ميبرد و مثل فوتبال نيست كه بتوان خيلي از مسائل را در مقابل دوربينهاي تلويزيوني مطرح كرد.
